اصطلاحات بنیادین طراحی تایپ و تایپوگرافی- تایپ‌فیس متن و نمایشی

رامین پهلوان حسینی
اصطلاحات بنیادین طراحی تایپ و تایپوگرافی- تایپ‌فیس متن و نمایشی

تایپ‌فیس متن

به تایپ‌فیسی گفته می‌شود که برای استفاده در متن‌های طولانی طراحی ‌شده است. به‌طور خلاصه مهم‌ترین ویژگی لازم برای یک تایپ‌فیس متن «خوانایی» و «روان‌خوانی» آن است. ممکن است با بزرگ کردن گلیف‌های یک تایپ‌فیس متن متوجه شویم که این گلیف‌ها خیلی «چشم‌نواز» نیستند؛ اما این در یک تایپ‌فیس متن ایراد محسوب نمی‌شود. تایپ‌فیس متن باید راحت خوانده شود و چشم را خسته و خواننده را از خواندن منصرف نکند. این اولین و مهم‌ترین رسالت تایپ‌فیس متن است. بقیه‌ ویژگی‌ها تا زمانی قابل‌اعمال‌اند که در این رسالت خللی ایجاد نکنند. یک تایپ‌فیس متن «توجه خیلی زیادی به خودش جلب نمی‌کند» یعنی طراح تایپ باید بر لبۀ باریکی حرکت کند. او باید تایپ‌فیسی طراحی کند که به لحاظ طراحی استحکام، زیبایی و تازگی داشته باشد ولی این استحکام و زیبایی و تازگی در طراحی نباید به مرزی برسد که هنگام خواندن حواس خواننده را از متن به خود حروف متوجه سازد. درواقع خواننده نباید «تایپ‌فیس» را «ببیند». او باید «متن» را «بخواند» و این مرزی ست که خیلی از طراحان کم‌تجربه به آن توجه نمی‌کنند. آن‌ها آن‌قدر روی طراحی فرم‌ها متمرکز می‌شوند که از کاربرد نهایی تایپ‌فیس غافل می‌مانند و درنهایت تایپ‌فیسی طراحی می‌کنند که شاید به لحاظ غنای فرمی تحسین‌برانگیز باشد اما به چشم مخاطب «غیرعادی» می‌آید و آن را نمی‌پذیرد.

تایپ‌فیس نمایشی

به تایپ‌فیسی که برای استفاده در عناوین، تیترها، زیر تیترها و موارد مشابه طراحی می‌شود تایپ‌فیس نمایشی گفته می‌شود. معمولاً تایپ نمایشی از تایپ متن در اندازه بزرگتری استفاده می‌شود. به نظر می‌رسد که آن‌طور که می‌توان برای تایپ‌فیس متن یک هدف مشخص تعریف کرد این کار برای تایپ نمایشی ممکن نباشد. به این معنی که هدف یک تایپ نمایشی تا حد زیادی بستگی به محل استفاده آن دارد. یک تایپ نمایشی که برای تیتر یک روزنامه خبری تحلیلی طراحی می‌شود با یک تایپ نمایشی که برای کاربردهای تبلیغاتی یک شرکت تولیدی لوازم ‌آرایشی و بهداشتی تهیه می‌شوند، باهم تفاوت‌های اساسی دارند؛ اما هر دو در دسته‌ی تایپ‌های نمایشی قرار می‌گیرند. البته این نوع از تفاوت که برحسب رسانه و موضوع موردنظر تایپ‌فیس تعریف می‌شود در تایپ‌های متن هم وجود دارد اما در طراحی یک تایپ‌فیس متن دست طراح برای ایجاد ویژگی‌های بارز و متمایز کننده و چشم‌گیر خیلی باز نیست. محدودیت هایی که «خوانایی» بر طراحی تایپ متن وارد می کند بسیار زیاد است. به‌عبارت‌دیگر تایپی که برای حروف‌چینی متن یک روزنامه طراحی می‌شود بدون شک با تایپی که برای حروف‌چینی کتاب‌های ادبی طراح می‌شود متفاوت است؛ اما طراح این تفاوت‌ها را باید در جزئیات طراحی‌اش لحاظ کند. طراح تایپ متن نمی‌تواند خیلی از قواعد رسم‌الخطی و عادت‌های دیداری خواننده دور شود. هدف، راحت خوانده شدن متن است: اما ازآنجاکه هدف تایپ نمایشی این‌قدر یکه نیست، طراح تایپ نمایشی دستش برای لحاظ کردن ویژگی‌های هویت‌بخش و متمایزکننده بازتر است. تایپ‌فیس های نمایشی از خیلی از قواعد خوانایی و روان‌خوانی که برای تایپ‌فیس‌های متن به کار می‌روند فارغ‌اند.

دیدگاهتان را بفرستید.